
Pieter’s Daglicht over Denkdingen
Er was een tijd – kinderen, gaat u even zitten – dat een mens een bioscoop binnenwandelde, een biljet uit zijn portemonnee trok en met een tevreden flap een kaartje kocht. Geen digitale kruimel, geen dataspore, geen algoritme dat fluisterde: “Ah, Pieter houdt van romantische komedies op woensdagavond.”
Gewoon: geld. Papier. Klaar.
Maar heden ten dage kijkt de caissière je aan alsof je met een mammoetkies betaalt. “Pin only,” zegt het bordje streng. Alsof contant geld een rokerige oom is die niet meer op verjaardagen mag komen.
In Arnhem stond een man op. Geen man met een cape, maar wel met een portemonnee. Hij wilde anoniem naar de film. Niet omdat hij iets duisters van plan was – hooguit een avondje Scandinavische arthouse – maar omdat hij vond dat niet ieder popcornmoment in een databank hoeft te eindigen.
En zie: de Raad van State tikte de Autoriteit Persoonsgegevens op de vingers. “Leg nog eens uit waarom veiligheid per definitie betekent: géén cash.” Want, zo oordeelde men, het enkele feit dat geld gestolen kán worden, is geen vrijbrief om het uit te bannen.
Dat is een zin om in te lijsten.
Begrijp mij goed. Veiligheid is geen grap. Vrijwilligers achter de kassa verdienen bescherming, geen overval. Maar ergens tussen veiligheid en surveillance is een glijbaan gebouwd waar we met z’n allen giechelend vanaf suizen. Tot we beneden staan en denken: hé, wanneer heb ik eigenlijk voor het laatst anoniem een broodje gekocht?
Want met pinnen koop je niet alleen een kaartje. Je koopt een spoor. Een minibiografie van je zwakke momenten. De avond dat je tóch die derde bak ijs haalde. Of – ik noem maar iets – niet één broodje, maar condooms. Keurig geregistreerd in de wolken boven ons hoofd.
“Wat maakt het uit als je niets te verbergen hebt?” hoor ik dan. Maar privacy gaat niet over verbergen. Het gaat over kiezen. Over de vrijheid om niet voortdurend bekeken te worden terwijl je gewoon mens bent.
Misschien is contant geld straks een curiositeit. Een museumstuk naast de floppydisk. Maar zolang het nog bestaat, is het meer dan nostalgie. Het is een symbool van autonomie. Van een wereld waarin niet elke handeling een datapunt wordt.
Dus, beste lezer, betaal eens met een muntje. Niet uit baldadigheid, maar uit bewustzijn. Niet tegen vooruitgang, maar vóór keuzevrijheid.
En als ze zeggen “pin only”, glimlach dan vriendelijk. En vraag: “Is dat echt nodig?”
Soms begint vrijheid met een klein, klingelend geluid in je hand.
