De ruggengraat met rimpels

Ik weet niet hoe het met u zit, maar sinds de nieuwe coalitie van D66, CDA en VVD het lumineuze idee lanceerde om de AOW-leeftijd nóg een tikje op te rekken, word ik digitaal belaagd. Mijn telefoon spuugt filmpjes uit van kromlopende mannetjes die eruitzien alsof ze rechtstreeks uit een natuurdocumentaire over uitstervende diersoorten zijn weggelopen. Dames achter rollators die meer piepen dan hun baasjes. Bureaustoelen die worden gefilmd alsof het grafkisten zijn met armleuningen.

Tenenkrommend. En niet alleen omdat mijn tenen inmiddels zelf ook niet meer zo soepel zijn.

Nee, het schuurt omdat deze beelden iets verraden wat veel dieper zit. Alsof ouder worden automatisch betekent dat je aftakelt. Alsof je na je zestigste vooral een probleem bent. Een kostenpost. Een Excel-risico met een polsbandje van de thuiszorg.

Het zegt niet alleen iets over politiek. Het zegt vooral iets over hoe wij zijn gaan kijken. Naar werk. Naar waarde. Naar elkaar.

We hebben werk langzaam maar zeker omgebouwd tot een soort maatschappelijke taakstraf. Iets wat je “uitzit” tot de bel klinkt en de AOW je eindelijk komt bevrijden. Werk is wat je doet om de hypotheek te betalen, de boodschappen te overleven en eens per jaar in een te kleine tent op een te vol campingveld te mogen liggen.

Dat werk ooit begon als iets anders – maken, helpen, bijdragen – zijn we ergens tussen de vrijdagmiddagborrel en het functioneringsgesprek kwijtgeraakt.

Alsof mens-zijn na je 67ste ineens overgaat in decor-zijn.

De vraag is dan ook niet of mensen kúnnen doorwerken tot hun AOW. De echte vraag is of wij een samenleving durven te bouwen waarin mensen hun talenten, ervaring en betrokkenheid kunnen blijven inzetten op een manier die past bij hun levensfase. Met een ander tempo. Een andere vorm. Een ander ritme.

En nee, dat staat niet in de cao, maar wel in het echte leven.

Want kijk om je heen. Heel veel ouderen werken zich een slag in de rondte. Alleen noemen we het geen werk meer. Ze zijn vrijwilliger, mantelzorger, oppas, coach, raadslid, voorzitter, vertrouwenspersoon, luisterend oor, oplosser van buurtconflicten en vaste supporter op zaterdagochtend langs een nat voetbalveld.

Ze doen wat nodig is. Ze doen wat klopt. Ze doen wat niemand op de loonlijst zet. Zij zijn het cement van onze samenleving. Alleen staan ze niet in de begroting, dus doen we alsof ze er niet zijn.

We praten over arbeid alsof het een strafblad is dat je moet uitzitten tot je AOW. En wie het niet redt? Pech gehad. Eigen schuld. Had je maar jonger moeten beginnen met ouder worden.

Maar wie heeft ooit bepaald dat werk alleen telt als het zwaar is, betaald wordt en je rug sloopt? De verpleegkundige met versleten knieën en de stratenmaker met een kapotte rug verliezen hun waarde niet op de dag dat ze stoppen met hun vak. Hun kennis verdampt niet bij het pensioenfonds. Hun menselijkheid wordt niet ingenomen door de Belastingdienst.

Die verschuift. Naar buurten. Naar families. Naar verenigingen. Naar plekken waar het misschien minder efficiënt is, maar een stuk menselijker.

Politiek is het verleidelijk om aan knopjes te draaien. Een jaartje erbij. Een procentje eraf. Klaar. Maar zonder moreel kompas mis je de kern.

We hebben een samenleving nodig waarin er zijn voor elkaar net zo waardevol is als er werken voor elkaar. Waarin werk weer iets van jezelf mag zijn, en niet iets tegen jezelf.

Dus ja, laten we het hebben over betaalbaarheid. Maar laten we vooral de horizon verruimen. Minder rekenen, meer erkennen. Minder angstplaatjes, meer echte verhalen.

Een samenleving redt het niet omdat iedereen tot zijn zeventigste doorbuffelt. Ze redt het omdat mensen – jong én oud – willen blijven bijdragen. Niet omdat het moet. Maar omdat het mag.

Beste politici: als je de AOW-leeftijd verhoogt omdat de cijfers dat vragen, heb dan ook de moed om het verhaal te veranderen. Stop met ouderen neerzetten als risico of last, en begin ze te zien als relationeel kapitaal. Geen probleem op pootjes, maar een ruggengraat met rimpels.

En beste samenleving: wij doen hier vrolijk aan mee. Elke keer dat we weer zo’n rollatorfilmpje delen, tekenen we aan ons eigen toekomstbeeld. Want hoe wij nu over ouderen praten, is hoe straks over ons wordt gepraat. Met of zonder filter.

De echte politieke opdracht is dus niet: hoe krijgen we mensen nóg langer aan het werk?

De echte opdracht is: hoe bouwen we een samenleving waarin mensen van elke leeftijd ertoe doen. Op hun manier. In hun tempo. Met hun lijf, hun hoofd en hun hart.

Aan politici: stop met beleid dat mensen reduceert tot leeftijd en loonstrook. Ontwikkel beleid dat uitgaat van wat mensen willen en kunnen bijdragen.

Aan ons allemaal: deel minder angstbeelden en meer verhalen van echte ouderen. De buurvrouw. De opa op de tribune. De vrijwilliger in de zorg. De stille kracht in de straat.

Een duurzame toekomst begint niet bij een jaartje AOW erbij of eraf. Die begint bij een andere bril. Een samenleving waarin werk geen straf is, maar een manier om er voor elkaar te zijn – een leven lang.

En voor wie denkt dat dit makkelijk praten is: ik ben bijna zeventig, heb zo mijn medische gebruiksaanwijzing, en werk nog elke dag met plezier. Niet omdat het moet. Maar omdat het kan.

Geef een reactie