Allerzielen en andere lichtzinnigheden

Er is iets geks met Allerzielen. Het is die ene dag in het jaar waarop we kaarsen aansteken voor de doden, maar stiekem vooral hopen dat ze niet te enthousiast terugzwaaien. Want zeg nou zelf – we willen ze dichtbij, maar niet té dichtbij. Een beetje symbolisch dichtbij, liefst met een waxinelichtje ertussen en een veilige arm lengte van het mysterie der eeuwigheid.

Toch is het een prachtige dag. De lucht ruikt naar vochtige aarde, de hemel heeft dat grijzige licht dat zelfs stoere mannen melancholisch maakt, en de supermarkt verkoopt ineens meer chrysanten dan bier. Overal mensen met tassen vol bloemen en herinneringen. En daar tussendoor, zoals altijd, die ene verdwaalde man die dacht dat het Allerhielen was en zijn wandelschoenen wilde zegenen.

Allerzielen is een dag waarop het leven even op zijn tenen loopt. We doen ons best om eerbiedig te zijn, maar de kaarsen waaien om, de lucifers breken af, en iemand roept steevast “Hee, jij ook hier?” bij een graf waar stilte op bezoek was. Toch klopt dat allemaal. Want herdenken is niet netjes – het is rommelig, eerlijk, vol liefde en gemis, en soms ook een onbedoelde giechel omdat tante Riek ooit zei dat ze liever gecremeerd werd dan nog één keer de schoonfamilie moest zien.

Het mooie is: we doen dit allemaal samen. Gelovigen, ongelovigen, zoekenden, dwalenden. De dood heeft geen voorkeur voor lidmaatschap of kerkkoor. En dus branden de kaarsen in rijen en kringetjes, net als de gedachten. We noemen namen. We halen verhalen op. We praten tegen foto’s alsof ze antwoorden kunnen. En ergens, diep vanbinnen, weten we dat ze dat doen – niet met woorden, maar met herinneringen die ons zachtjes terugfluisteren: “Ik ben hier nog, in jou.”

Er is iets ontroerends aan de manier waarop mensen het donker verlichten. Alsof we het duister niet willen verslaan, maar willen troosten. En misschien is dat wel de kern van Allerzielen: het leven troosten om wat het moest loslaten.

Dus ja, ik steek mijn kaars aan. Niet te plechtig, niet te zwaar. Ik noem wat namen, vergeet er één, en bedenk dan dat vergeten ook een vorm van herinneren is – want het laat zien dat ik leef. En leven is precies wat zij mij hebben geleerd.

En als ik dan in het flakkerende licht naar de vlam kijk, zie ik ze allemaal: mijn vader, die nog steeds zijn wenkbrauw optrekt als ik sentimenteel word. Mijn oma, die zegt dat ik mijn sjaal om moet doen. En zelfs mijn oude buurvrouw, die ik nooit goed kende maar wier geur van appeltaart ineens weer voorbij waait. Ze zijn er allemaal, zonder enig gedoe. En ik, ik sta daar met koude handen, een warm hart, en een glimlach die zegt: “We hebben het samen best goed gedaan, hoor.”

Want dat is Allerzielen. Een beetje tranen, een beetje lachen, een beetje geklungel met kaarsen. En vooral: leven met hen die ons zijn voorgegaan – niet als schaduw, maar als licht.

Geef een reactie