
Of: hoe we bang werden voor onze buren die brood bakken
Pieters Daglicht over Denkdingen
Ik stond van de week in de supermarkt, bij het schap met de humus. Achter me een man met een kar vol bier, chips en een gezicht dat schreeuwde: ik heb het internet gelezen. Hij zuchtte zwaar, keek me aan en zei: “Ze nemen alles over, hè.”
Ik dacht eerst dat hij het over de toegenomen hoeveelheid olijven had. Maar nee, hij bedoelde: migranten. “Ja,” zei ik, “die pakken gewoon je winkelkar af, laten je paspoort verdwijnen en voor je het weet, ben je zelf asielzoeker in de rij bij de Jumbo.”
Hij lachte niet. Hij was serieus. En daar begon het dus: mijn persoonlijke missie om de waarheid te factchecken, want als de angst sneller reist dan het licht, dan moet iemand de zaklamp even aanzetten.
De grote bang
Het idee dat migranten Nederland onveiliger maken is een soort hardnekkige stadslegende, vergelijkbaar met “van te veel drop krijg je kanker” of “Mark Rutte gaat écht weg”.
Iedereen kent iemand die iemand kent die weet dat “het steeds erger wordt”.
Maar zodra je de cijfers erbij haalt – van bijvoorbeeld het CBS, de politie en het WODC – dan blijkt het allemaal wat minder spannend dan het in de kroeg klonk.
Ja, sommige groepen migranten zijn oververtegenwoordigd in misdaadstatistieken. Maar weet je wie dat ook zijn? Jongeren. En mannen. En vooral: jonge mannen zonder baan of perspectief – ongeacht waar hun wieg stond.
Als we eerlijk zijn, dan is het dus niet Ahmed uit Aleppo die het probleem is, maar Arnold uit Almelo zonder stageplek en toekomstbeeld. Het zijn broers in pech, niet in kwaad.
De grote verwarring
Maar goed, cijfers en nuance doen het slecht in de talkshows. Daar is het makkelijker te roepen dat “het vroeger beter was”. Vroeger, toen je je fiets gewoon op straat kon laten staan. (Je weet wel, die fiets waar geen slot op zat omdat je hem in je achtertuin van vier hectare had staan, in 1973, in een dorp waar niemand iets stal behalve de dominee die het overspel van de buren stal.) We zijn niet onveiliger geworden, we zijn onzekerder geworden. En dat is een wezenlijk verschil.
De grote spiegelfout
Ik sprak laatst een agent, een echte, met een pen, een pet en een portie gezond verstand. Hij zei: “De meeste criminaliteit komt van mensen die hier al jaren wonen. Alleen valt dat niet op, want die heten Kees.”
Bam. Daar ging mijn idee van de buitenlandse boef. Het bleek gewoon de buurman te zijn met een BMW van twijfelachtige herkomst en een oprijlaan vol excuses.
De grote gemene deler
We willen allemaal hetzelfde: Veiligheid. Een beetje fatsoen. En een goedgevulde koelkast (met of zonder humus). Maar in plaats van elkaar te wantrouwen, zouden we eens moeten kijken wat ons verbindt. Want de meeste migranten willen helemaal geen ellende. Ze willen gewoon een leven. Net als jij en ik. Ze willen werken, hun kinderen zien lachen, en niet voortdurend de boeman van het journaal zijn.
De grote afsluiter
Dus, lieve mensen: Als iemand je weer toefluistert dat “het allemaal door de migranten komt”, vraag dan even: “Heb je daar cijfers van, of alleen een onderbuik?” Want onderbuiken zijn geweldig voor barbecue en bitterballen,maar rampzalig als kompas voor beleid. En weet je wat Misschien is Nederland niet onveiliger geworden, maar gewoon onzekerder over wie we willen zijn.
Misschien moeten we eens ophouden met schreeuwen over grenzen, en beginnen met praten over ruimte — ruimte om te leven, om elkaar te leren kennen, en om te ontdekken dat de ander zelden het probleem is, maar meestal gewoon iemand met honger, hoop, en een betere humusrecept dan jij.
Tot zover Pieters Daglicht over Denkdingen.
Factcheck: angst maakt meer kapot dan migratie ooit heeft gedaan.
