
Of hoe de mens zichzelf opnieuw kan uitvinden tussen heg en stoeptegel
Pieters Daglicht over Denkdingen
Er wordt vaak gezegd: “Beter een goede buur dan een verre vriend.”
Maar eerlijk is eerlijk: de gemiddelde Nederlander kent zijn verre vriend tegenwoordig beter via WhatsApp dan zijn buur via de heg. En die heg, die is in veel wijken inmiddels zo hoog dat de Berlijnse Muur er onzeker van zou worden.
Toch is het precies dáár, tussen klimop en kliko, dat de toekomst van onze samenleving zich afspeelt. Want wat blijkt? Samenleven is geen groot beleidswoord. Het is een klein gebaar. Een zwaai. Een gedeelde bezem. Een geleende suikerpot.
De kunst van het burenhouden
Op 12 november gaat THEMATER die oer-Hollandse sociale spiergroep weer eens trainen — de buurspier. Het thema: “Beter een goede buur…” Twee wetenschappers duiken erin met een ernst die grenst aan moed. Ze praten over burgerschapsvorming en diversiteit, over overheid en gemeenschap — en dat allemaal zonder PowerPoint-vermoeidheid of beleidskoorts.
En daarna? Na de pauze een rondetafelgesprek — het type gesprek waar mensen niet alleen praten, maar elkaar ook daadwerkelijk aankijken. (Een zeldzaam fenomeen, dat volgens recente veldonderzoeken bijna is uitgestorven sinds de smartphone.)
De WOP-jubilarissen
En dan is er feest: 25 jaar Wijk OverlegPlatforms! Vijfentwintig jaar praten over de buurt — wat op zich al een vorm van olympische uithoudingsvermogen is.
De WOP’s, die wonderlijke plekken waar bewoners, gemeente en instanties elkaar ontmoeten. Waar mensen zeggen: “We moeten er samen iets van maken,” en het vervolgens ook doen. Soms met een BBQ, soms met koek en zopie (in de tijd dat er nog ijs was en niet enkel een Netflix-serie over klimaatdepressie).
Daar, bij de WOP, gebeurt het: De stille buurvrouw die ineens de buurtbarbecue organiseert. De gepensioneerde leraar die het verkeersplan beter begrijpt dan de ingenieur. De puber die met een blikje cola en een glimlach meer sociale verbinding brengt dan een beleidsnota van 180 pagina’s.
De overbuurtheorie
Als we eerlijk zijn, begint burgerschapsvorming niet op school, maar bij de afvalcontainer. Daar, waar men elkaar even aankijkt en zegt: “Nee, het is vandaag géén plastic.” Dat is burgerschap in actie. En diversiteit? Die wordt pas echt zichtbaar als de een de ander uitlegt dat sambal en stoofvlees verrassend goed samengaan bij de buurtbarbecue.
Dus misschien is het tijd om de vraag om te draaien. Niet: wat kan de overheid doen voor de burger, maar: wat kan de buur doen voor de buur? Want eerlijk, de overheid kan veel — maar ze kan niet aanbellen met een schaal oliebollen.
Slotlicht
Dus: beter een goede buur dan een perfecte samenleving. Laten we de lat wat lager leggen en de glimlach wat hoger. Een praatje bij de heg, een helpende hand bij de hegschaar, een kopje suiker bij de stress. Want dáár, tussen stoep en stoep, ligt het ware goud van het samenleven verscholen. Niet in nota’s, niet in beleid, maar in het simpele wonder van een mens die zegt: “Kom, buur, ik zet even koffie.”
