De zachte kern van stekelige dagen

Het was zo’n dag waarop de lucht al ruikt naar herfst, nog vóórdat de bomen het officieel hebben aangekondigd. Je weet wel, zo’n kruising tussen vochtige aarde, natte hond en iets onbestemds dat je “boslucht” noemt om te verhullen dat je eigenlijk gewoon aan schimmel denkt.

En daar lag ik dus. Op mijn knieën. In het gras. Met een handschoen aan, want een mens leert van zijn fouten.

Het rapen van kastanjes is namelijk geen vrijblijvende hobby. Het is een gevecht. Niet zozeer met de natuur – die gooit ze gewoon omlaag – maar met die venijnige groene bolsters. Ze zien eruit als vriendelijk bemoste balletjes, maar prikken als een jaloerse egel die net zijn Netflix-avond verstoord ziet worden. En toch, elke keer als ik er eentje open peuter en dat glanzend bruine juweeltje tevoorschijn zie komen, voel ik me even ontdekkingsreiziger. Sir Edmund Hillary, maar dan zonder berg, maar mét kastanje.

Ik heb die liefde van jongs af aan. Vroeger, in het dorp, was kastanjes rapen een soort jaarlijkse jacht. Mijn buurjongen Joep beweerde altijd dat hij wist waar “de échte grote lagen”. Meestal bleek dat gewoon naast het voetbalveld te zijn, maar dat gaf niks. Het voelde als schatzoeken. En ieder jaar was er wel iemand die, in een onbezonnen moment, probeerde een verse, rauwe kastanje open te bijten. Dan zag je het gezicht langzaam vertrekken – van stoere glimlach naar diepe spijt – terwijl er een bittere smaak door de mond trok. Je leerde dan meteen het verschil tussen tam en paard, zonder dat iemand het hoefde uit te leggen.

Niet dat wij het altijd slim aanpakten. Eén keer probeerden we, in een vlaag van jeugdige inventiviteit, kastanjes te poffen op het vuurkorfje van de buurman. We vergaten alleen dat je ze in moet snijden. Ik herinner me nog hoe de eerste ontplofte en een kastanje met de snelheid van een dorpsroddel door de tuin schoot. Dat werd later, jaren later, nog steeds verteld als “die keer dat de kastanje door de ruit van tante Riek ging”.

Nu doe ik het anders. Ik wacht tot de bomen zelf zeggen: “Nou, vooruit dan maar.” Dan vallen ze ineens met een zacht plok om me heen. Soms hoor je er eentje iets verderop neerkomen en dan krijg ik de drang om te sprinten, bang dat iemand anders me voor zal zijn. Ja, ik ben competitief in kastanjes rapen. De dorpsmensen zullen daar niets van opkijken; ze hebben me al eens gezien met een boodschappentas vol – terwijl het regende en iedereen binnen bleef.

Thuis begint het tweede deel van het ritueel: insnijden, poffen, pellen. Het huis vult zich met een geur die me altijd een beetje melancholiek maakt – warm, zoet, aards. Je zit daar dan, met een schaaltje dampende kastanjes op schoot, vingers zwart van het roosteren, mond nog verbrand van de eerste te vroege hap. En terwijl ik kauw, bedenk ik dat dit eigenlijk het leven is: een beetje moeite doen, een beetje pijn lijden, en dan iets zachts en warms vinden binnenin.

Soms geef ik er een paar weg. Gewoon, aan iemand die zegt: “Oh, kastanjes… dat heb ik al zó lang niet meer gegeten.” Dan zie ik hun gezicht terwijl ze proeven – alsof ze een vergeten kamer in hun hoofd opendoen. En ik weet: dit is waarom ik het doe. Niet voor de voorraad, niet voor het recept, maar voor dat moment waarop je herfst proeft.

En misschien ook een beetje voor het idee dat ik, met een zak kastanjes onder mijn arm, het gevoel heb dat ik iets groots heb geoogst. Niet alleen uit de natuur, maar ook uit de tijd.

Misschien is dat wel het mooiste aan kastanjes: ze dwingen je tot wachten.

Je kunt ze niet plukken zoals een appel, je kunt ze niet dwingen te vallen. Ze komen pas als ze er zelf klaar voor zijn. En zelfs dan, als je ze eenmaal hebt, moet je er nog omzichtig mee omgaan: insnijden, roosteren, pellen, voorzichtig proeven. Alles in stappen.

Het is de natuur die zegt: “Haast je langzaam.” En dat is iets wat ik, in een wereld waar alles sneller, makkelijker en directer moet, steeds meer ben gaan waarderen. Dat je eerst door de prikkels heen moet, dat je soms je vingers brandt, dat de schil koppig blijft plakken. Maar dat daarbinnen iets zit wat zacht is, voedend, troostend.

Misschien is het leven wel één grote kastanje: we lopen er soms met een boog omheen omdat het stekelig en ingewikkeld oogt, maar wie de moeite neemt om het open te maken, vindt warmte en smaak. En soms – heel soms – kom je iemand tegen met wie je die kastanje kunt delen. En dat maakt alles nóg zoeter.

En dan loop ik weer door, zak vol herfst, hoofd vol denkdingen, en de stille wetenschap dat sommige oogsten niet in kilo’s, maar in momenten worden gewogen.

3 reacties

Geef een reactie