Prinsjesdag

Prinsjesdag. De dag waarop Nederland zichzelf even in een verkleedkist wurmt, de paarden hun hoefijzers laten blinken en Den Haag verandert in een kruising tussen de Efteling en een politbureau. Het is de derde dinsdag van september, maar het voelt toch altijd een beetje als de eerste april. Want echt waar, waar gáát het nu eigenlijk om?

Zijn het de hoedjes? Absoluut. De dames van de Eerste en Tweede Kamer trekken hun beste creaties uit de kast, variërend van “bruiloft in Monaco” tot “ik heb een lampenkap uit de kringloop gehaald en op mijn hoofd gezet, en niemand die me tegenhield”. Ondertussen schuiven de heren in kostuums die altijd nét een tikje te strak zitten na de zomerbarbecues. Als modecircus zou Prinsjesdag hoge ogen gooien in Parijs — als men daar ook van jute hoeden en polyester mantelpakjes hield.

Of draait het om de koets? Zeker. De Glazen Koets, ooit de Gouden Koets, maar ja — die staat tegenwoordig in de museumstalling omdat-ie in de verkeerde tijdsgeest glimt. Je ziet paarden die dapper door Den Haag draven, terwijl het publiek joelt alsof Ajax net scoorde. En ergens in die koets zit een koning, die eruitziet alsof hij liever gewoon op de fiets naar zijn werk was gegaan.

En dan de Troonrede. Daar zit het serieuze hart verstopt, maar oh, wat wordt het bedolven onder kant, veren en camera’s. De koning leest een tekst voor die niet de zijne is — maar van ministers die doen alsof ze de toekomst in pacht hebben. Het is als karaoke zonder liedje: je moet het wel zingen, maar je hebt geen idee of het publiek mee wil doen.

De balkonscène daarna voelt als de afterparty van een bruiloft waar de taart op is: iedereen zwaait, niemand weet precies waarom, maar je doet toch mee. Het is folklore, en folklore mag nooit helemaal logisch zijn.

Maar — en hier komt de ondertoon — achter die hoedjes, paarden en glitter zit een bedoeling. Een land dat zichzelf één dag per jaar bijeenkijkt en zegt: “Kijk, dit is waar we staan, dit is waar we heen willen.” De vorm is potsierlijk, maar de inhoud is bloedserieus: waar gaat ons geld heen, wie krijgt steun, wie moet even de broekriem aantrekken?

En misschien is dat wel het geheim van Prinsjesdag: de lach en de traan, de hoed en de nota, de koets en de crisis. Wij Nederlanders kunnen nou eenmaal beter mopperen over een hoedje dan over de miljoenennota. Want een hoedje is zichtbaar, en een begroting pas voelbaar als de energierekening komt.

Dus ja, Prinsjesdag is een toneelstuk. Maar het is wel óns toneelstuk. Een beetje over de top, een beetje hilarisch, soms volkomen belachelijk — en toch broodnodig. Want zonder die hoedjesdag zouden we misschien vergeten dat politiek niet alleen rekenen en regeren is, maar ook een circus waar we allemaal kaartjes voor hebben.

Lach om de hoedjes, maar luister naar de woorden. Want achter de veren en frutsels gaat de vraag schuil die ons allemaal raakt: hoe zorgen we dat het land niet alleen mooi uitgedost is, maar ook netjes gekleed in rechtvaardigheid?

Geef een reactie