
Pieters’ Pamflet
Onlangs stuurde Karen Poot, een ‘kleine’ zorgaanbieder, mij een verhaal dat bleef hangen. Het raakte me, omdat het precies blootlegt wat er mis kan gaan als we in de zorg en ondersteuning blijven denken: minder contractpartijen, liefst wat grotere, dan hebben we meer grip.
Het klinkt lekker efficiënt. Groot is makkelijk: minder mensen om mee te praten, minder contracten om te beheren, minder gedoe. Maar groter is niet automatisch beter. In de praktijk kan een grote aanbieder op lokaal niveau zomaar een kleine speler zijn. En andersom: een kleine aanbieder kan juist op dat ene plekje van de kaart een grote – en vooral belangrijke – rol spelen.
Want die kleinere aanbieder is vaak geen buitenstaander. Die kent het dorp, het netwerk, de buurvrouw, de jeugdvriend van de cliënt. Die is onderdeel van het lokale weefsel waar de inwoner met een hulpvraag in leeft. En dat maakt verschil – soms het verschil tussen “uitbehandeld” en “weer vertrouwen in een ander mens krijgen.”
De drang naar groot en weinig past bij de beheersdrift die de zorg juist ongrijpbaar heeft gemaakt. Alles in processen, alles in protocollen, alles evidence based – en toch voelen mensen zich niet gezien. Alsof je een kom soep probeert te eten met een tang: technisch kan het, maar warm word je er niet van.
Karen beschrijft het raak. Haar cliënten zijn vaak mensen die al een hele reis door het zorglandschap hebben gemaakt. Wachtlijsten, uitbehandeld, “te complex” – allemaal stempels die niets zeggen over wie ze zijn, maar alles over hoe het systeem ze ziet. En dan klopt er iemand toch weer bij je aan. Dat moment is goud waard. Dat vraagt niet om een product, maar om een klik. Om iemand die luistert, ook als er geen woorden zijn.
Menselijkheid is geen luxe. Het is de kern.
En menselijkheid laat zich niet vangen in omzetdrempels, aanbestedingseisen of vinklijstjes.
Dus als we straks kleine aanbieders wegfilteren omdat ze nét onder een omzetgrens zitten, dan filteren we misschien ook precies datgene weg wat hulpverlening menselijk maakt: de nabijheid, het vertrouwen, de tijd om te kijken wie je voor je hebt.
Want ja, een groot contract is makkelijk te beheren. Maar een goed gesprek, een blik van herkenning, het gevoel dat iemand er écht voor jou is – dat is niet te managen in Excel. En precies dát maakt vaak het verschil.
Het verhaal van Karen heb ik – met haar goedvinden – in mijn eigen woorden samengevat. Gewoon, omdat het waard is gehoord te worden.
Menselijkheid is geen Excelregel – Karens hartenkreet
Als je onder de honderdduizend euro omzet draait, tel je niet meer mee. Geen contract. Geen stoeltje aan tafel. Maar weet je wie wél blijven bestaan? De mensen die we helpen. Ze passen niet in het spreadsheet. Ze passen wel aan mijn keukentafel.
‘Wij werken met mensen, geen datasets.’
Wij komen binnen
Elke ochtend stappen we over een drempel. Niet zomaar een drempel van hout of steen, maar de drempel naar iemands wereld. Een wereld die ze voor ons openstellen. Dat vraagt lef – van hen én van ons.
We leren welke koffie ze drinken, hoe ze hun jas ophangen, aan wie ze eerst hun verhaal vertellen. We merken wanneer er iets niet klopt, ook als er geen woord wordt gezegd. Trauma ruikt niet naar beleid, maar naar angstzweet. Schaamte kijkt niet naar een projectplanner, maar naar de grond. Vertrouwen? Dat krijg je niet cadeau. Dat moet je verdienen, elke dag opnieuw. En zelfs dan vragen ze vaak nog drie keer of je het echt meent.
In vergaderruimtes praten ze over regels en drempels. Bij ons gaat het over overleven tot morgen. Soms zelfs tot het volgende kopje thee. De drempel om écht hulp te vragen is geen formaliteit, maar een muur van wantrouwen. Heb je ooit iemand geholpen die zijn verhaal liever opborg in stilte? Boekhouders noemen dat “niet efficiënt”. Wij noemen het: precies waarvoor we hier zijn.
Soms valt er een beschikking op de mat. Voor ons? Voor iemand anders? Wie zal het zeggen. Voor een cliënt voelt dat als: Zie je wel, ik ben een nummer. Een simpel telefoontje kan dat gevoel wegpoetsen. Even bellen: Hoe gaat het? Dat klinkt als een update, maar dan in mensentaal.
Wij hebben niet de luxe om alles op te lossen. Wel het lef om te blijven zoeken. Lukt het niet, dan bellen we. Schakelen we door. Kun jij helpen? Nee? Dan weer een rondje, tot iemand ja zegt. In het jargon heet dat “doorverwijzen”. Bij ons heet dat: je laat iemand niet vallen.
Proefperiode klinkt chique. Bij ons betekent het: drie maanden kijken of het past. Werkt het? Klopt het? Klikt het? Zo niet, geen probleem – dan gaan we gewoon verder zoeken. Soms voelt het als speuren naar een speld in een hooiberg. Maar we weten één ding zeker: in elke hooiberg zit tenminste één gek die blijft zoeken.
Onze cliënten krijgen te maken met meerdere instanties, eigen eisen, tegenstrijdige brieven, teveel logins. Soms snappen zij er niks van, soms wij ook niet. Dan helpt één gezamenlijke afspraak: wie zit er vóór, wie ernaast? En vooral: waar gaan we samen naartoe – behalve naar het einde van het formulier.
We beginnen liever helder. Geen vage woorden, maar: Wat wil jij, wat kunnen wij? Iedereen begrijpt dat – zelfs de ambtenaar die, naast zijn werk, ook gewoon een mens is. Onzekerheid jaagt af, duidelijkheid nodigt uit. Daarom onze gratis tip: schaf onduidelijkheid landelijk af.
Misschien sluiten ze ons straks buiten. Misschien verdwijnen onze codes uit het systeem. Maar de mensen blijven. En onze deur blijft open. Menselijkheid is geen productcode. Geen omzetdrempel. Het is de reden dat we dit werk doen.
En eerlijk? Soms is het ook gewoon leuk. Bijvoorbeeld als je samen lacht om een beleidstekst. Voor even vergeet je de protocollen. Voor even ben je gewoon mens.
PIETERS PAMFLET
Pieters’ Pamflet is de dagelijkse reflectie van Pieter Pottenkijker op de grote én kleine bewegingen in onze samenleving. Met scherpe pen, heldere blik en een gezonde dosis ironie fileert hij de actualiteit – van Haagse schijnbewegingen tot alledaagse dwaasheden in de wijk. Geen onderwerp is te groot, geen detail te klein. In Pieters’ Pamflet lees je geen neutrale duiding, maar betrokken observaties die prikkelen, confronteren en soms troosten. Voor wie niet alleen wil weten wat er gebeurt, maar vooral wil begrijpen waarom het ertoe doet.
