
Pieters’ Daglicht over Denkdingen
Je weet dat je leven een rare wending neemt als je in je eigen tuin staat, naar de sloot kijkt, en denkt: “Hé… dat is óf een kreeft, óf de pincet van de plaatselijke pedicure die is ontsnapt.” En terwijl ik nog twijfel, heft het beest zijn scharen op, alsof hij wil zeggen: “Ik ben de nieuwe burgemeester van dit water, en jij staat op mijn parkeerplek.”
Vanaf dat moment wist ik: dit wordt geen gewoon tuinseizoen. Dit wordt oorlog — maar dan met modder, metalen scharen en een scharensliep als onverwachte adviseur.
Ik ben tuinman. Niet van beroep, maar uit overtuiging. Sommige mensen worden wakker met het idee dat ze de wereld moeten verbeteren. Ik word wakker met het idee dat ik de grond moet omspitten.
Ik hou van dingen die blijven waar ik ze neerzet. Een stokroos die ik plant, zal niet midden in de nacht besluiten naar de buren te verhuizen. Een rozenstruik klimt niet stiekem de trap op. Wortels zijn betrouwbare types.
Vissen daarentegen… daar heb ik niets mee. Alles wat beweegt in water is voor mij al een verrassing, laat staan dat ik het vrijwillig ga opzoeken. Maar soms zoekt het jou op.
De eerste ontmoeting
Het was een augustusavond, zo’n dag waarop het licht goud wordt en je denkt: “Eigenlijk hoef ik helemaal niet op vakantie, dit is genoeg.” Ik stond aan de vijver achterin mijn tuin, klaar om wat riet weg te trekken. Ik steek mijn hand in het water. En voel iets hards. Niet een steen. Niet een tak.
En dan — uit de diepte — komt hij. De Amerikaanse rivierkreeft.
Roodbruin, gepantserd, met scharen in gevechtshouding. Hij keek me aan zoals alleen iemand kijkt die weet dat hij tóch de sterkste is. Zo’n blik die zegt: “Kom maar, vriend. Je zult er spijt van krijgen.”
Ik was verrast. Niet alleen door zijn aanwezigheid, maar door zijn houding. Alsof ik in zijn woonkamer stond, op zijn tapijt, met mijn laarzen.
De scharensliep
Ik moest meteen denken aan de oude scharensliep uit het dorp. Vroeger kwam hij met zijn karretje langs: een bel, een slijpsteen, en altijd een praatje. Hij behandelde messen alsof ze zwaarden waren die naar de oorlog moesten.
Pas nog kwam ik hem tegen in het dorp. Hij rijdt geen kar meer, hij wandelt nu. Maar in zijn vingers zit nog steeds die subtiele beweging van iemand die messen langs een steen trekt. Ik vertelde hem over de kreeft. Hij knikte langzaam. “Die kan wat ik nooit kon,” zei hij. “Ik moest eerst slijpen. Dat beest snijdt je, alleen maar omdat je er staat.”
Groter, brutaler, giftiger
Sinds die dag zie ik ze overal. En ik weet niet of het aan mij ligt, maar ze worden groter. De eerste paste nog in mijn handpalm. Nu moet ik bijna een boodschappentas pakken. Soms zie ik er één in de slootkant staan, en ik denk: “Jij zou als kinderfietsje door kunnen gaan.”
En het ergste: je mag ze niet eens eten. De kop zit vol dioxines, PCB’s — allemaal stoffen die je niet vrijwillig in je lichaam stopt. Zelfs als je het staartvlees zou willen gebruiken, voelt het alsof je taart koopt maar alleen de kruimels mag.
De buurvrouw en de “mini-hummer”
Mijn buurvrouw kwam laatst langs. Ze had iets in een plastic bakje. “Pieter,” zei ze, “kijk eens! Ik heb een mini-hummer gevangen in de vijver!” Ik keek in het bakje. Het was een Amerikaanse rivierkreeft. Ze keek me aan met een blik alsof ik meteen de barbecue moest aansteken. “Niet doen,” zei ik. “Die mag je niet eten. Giftig.” Ze keek naar het beest, toen naar mij. “Maar hij is zó mooi rood.” Ik zei: “Dat is precies hoe vergif eruitziet als het zich mooi aankleedt.”
Guerrilla-bestrijding
Omdat ik geen visser ben, gebruik ik mijn eigen gereedschap: een riek, een hark, soms een schepnet dat eigenlijk voor bladeren is. Het is guerrilla-kreeftenbestrijding. Maar het werkt niet. Je schept er één op, denkt dat je gewonnen hebt, en voor je het weet loopt hij achter je langs terug het water in. Het is alsof je onkruid wiedt, en het onkruid je hand schudt en zegt: “Tot straks.”
De gemeente
De gemeente zegt dat ze bezig zijn. Natuurvriendelijke oevers: schuine kanten, veel planten. Maar ik ken de Amerikaanse rivierkreeft: die denkt gewoon “Nieuwe tuin! Gratis inrichten!” Dan hebben ze nog schotten van HDPE, 40 centimeter diep. Daar kunnen kreeften niet onderdoor. Tenzij ze leren boren. En ik heb het gevoel dat ze op cursus zijn.
Met de scharensliep op jacht
Op een dag besloot ik de scharensliep mee te nemen. “Gewoon kijken,” zei ik. “We doen niks.” We stonden bij de sloot. Er kwam er één aan. Groot. Met scharen die in de zon glommen. De scharensliep haalde een oud zakmes uit zijn jaszak. “Niet gebruiken!” zei ik. Hij grijnsde. “Ik ga hem niet aanvallen. Ik ga hem mijn visitekaartje geven.” Hij boog voorover, hield het mes in het water. De kreeft tikte ertegen. “Zie je,” zei hij, “hij keurt mijn werk goed.”
De gieter
Eén keer wilde ik de planten water geven. Ik til de gieter op, vul hem bij de vijver. Het water loopt traag. Ik kijk in de tuit. Twee ogen kijken terug. Hij zat in mijn gieter. En hij bleef zitten tot ik hem voorzichtig terug in het water liet glijden. Sindsdien check ik elke gieter.
Het duel
De laatste keer dat ik er eentje tegenkwam, stond hij net op de grens van water en wal. Ik ook: laarzen in het slik, hark in de hand. “Luister,” zei ik. “Ik ben geen visser. Maar jij… jij maakt het ons moeilijk.”
De scharensliep fietste toevallig langs. “Niet praten!” riep hij. “Hij ziet woorden als een aanval!” En toen liep de kreeft weg. Alsof hij zelf had besloten dat het gesprek voorbij was.
Het avondbezoek
Die avond liep ik mijn denkding over de kreeft nog eens door. Met een sigaartje in de hand ijsbeerde ik door de tuin, zoals alleen iemand kan ijsberen die niet wil toegeven dat hij eigenlijk op een kreeft zit te wachten. Plots voelde ik een tik tegen mijn voet. Ik keek naar beneden. Daar stond hij weer — onze gepantserde buurman — zijn scharen in dezelfde stand als altijd, met een blik die zei: “Schrijf maar wat je wilt, maar ik blijf.” Ik zuchtte, bukte me, en zette hem met de nodige voorzichtigheid buiten de poort, richting sloot. Hij draaide zich nog één keer om, alsof hij wilde laten weten dat dit niet het einde van het verhaal was.
Epiloog
Ze zeggen dat bestrijding van de Amerikaanse rivierkreeft moeilijk is. Ik denk dat het onmogelijk is als je, zoals ik, elke ontmoeting ziet als een toneelstuk. En in mijn toneelstuk wint de kreeft altijd.
Maar zolang ze niet de moestuin in trekken, laat ik ze begaan. En als ik de scharensliep weer zie, neem ik hem mee naar de sloot. Niet om kreeften te vangen. Maar om te kijken hoe twee meesters in scherpte elkaar begroeten — de één met slijpsteen, de ander met schaar.
