
Pieters’ Pamflet
Tijd voor ongecompliceerde menselijkheid
O burgers! O bestuurders! Wat zijn wij afgedwaald in het rijk van de jeugdhulp! Waar budgetten opraken en wachtlijsten groeien, spreken beleidsteksten van gouden bergen en oplossingen voor elk denkbaar probleem. Van Montfoort doorprikt in een analyse (zie hierna) de grootste illusies: niet de samenleving is ziek, maar ons beleid is dolend. Niet het kind vraagt om meer ‘producten’, maar de markt vraagt om meer omzet; niet de gemeente moet bidden om geld, maar grijpen naar leiderschap.
Het is ongemakkelijk, maar nodig: wie in sprookjes gelooft, zal in teleurstelling eindigen. De schrijver fileert het verschijnsel van beleidsinflatie: hoe elke vaagheid een functie krijgt, hoe elke bezorgdheid een bureaucratische oplossing krijgt die vooral zichzelf in stand houdt. Rijen van regisseurs, makelaars, coördinatoren — allemaal rondom het kind, maar niet bij het kind. Een leger randfuncties, terwijl de kracht van de uitvoerder wordt ondergraven door controle en wantrouwen.
Een diepe waarheid schuilt in het stuk dat Van Montfoort ons in handen drukt: stop met vragen om meer geld, begin met sturen op wat er werkelijk toe doet. Bouw het lokale team om tot het kloppende hart van de ondersteuning — niet de markt, niet de anonieme aanbesteding, maar de betrokken professional in wijk en straat. Zie de sociaal werker niet als potentiële dader, maar als de bondgenoot van gezinnen.
Dus: schaf de praatpaleizen af, hef de stoet aan beleidsmakers en regisseurs op, en geef ruimte aan de eenvoud. De gemeente moet niet wachten, maar handelen. Minder beleid, meer vertrouwen. Minder marktdwang, meer menselijke maat. Het is een oproep aan elke bestuurder: toon moed, doorbreek de cirkel van groeiende zorgconsumptie door terug te keren naar de basis en zo het kind, het gezin en de professional weer centraal te zetten.
Jeugdhulp binnen het budget: de gemeente aan zet
Het artikel “Jeugdhulp binnen het budget: de gemeente aan zet” van Adri van Montfoort, een hoofdstuk in het boek a “Juridische vragen in het sociaal domein 3”[i] analyseert de oorzaken van de toename van zorgconsumptie en uitgaven binnen de Jeugdwet sinds 2015. Volgens Van Montfoort zijn deze niet het gevolg van onvermijdelijke maatschappelijke trends, maar direct te wijten aan keuzes in wetgeving, landelijk beleid en het handelen van gemeenten zelf. Hij wijst op:
- Onrealistische verwachtingen: Zowel burgers als beleidsmakers verwachten dat voor ieder probleem een oplossing geregeld moet kunnen worden, waarbij overheidshulp soms wordt verward met het recht op een perfect leven.
- Verschil tussen beleidstaal en uitvoering: Beleidsdoelen zijn veelal vaag en niet meetbaar, waardoor de praktische vertaling ontbreekt en er geen criteria zijn voor succes of falen.
- Productdenken en marktwerking: Jeugdhulp wordt behandeld als een reeks inkoopbare producten. Dit leidt tot marktmechanismen die eerder zorguitbreiding dan kostenbeheersing stimuleren.
- Verwrongen beeld van sociaal werk: Hulpverleners worden ingesloten door controles en randfuncties, wat leidt tot inefficiëntie en een onderwaardering van hun professionele oordeel.
- Betaalde zorg voor lichte problemen: De trend om lichte opvoedproblemen professioneel te behandelen doet de vraag naar hulp juist toenemen, zonder de zware casuïstiek op te lossen.
- Onbegrensde zorgplicht en vele toegangen: Gemeenten hebben een brede, nauwelijks te begrenzen zorgplicht en maken weinig gebruik van hun sturingsmogelijkheden.
Van Montfoort pleit juist voor:
- Herwaardering van jeugdhulp als deel van het sociaal werk.
- Het versterken van het lokale team als centrale voorziening.
- Het temperen van verwachtingen.
- Kritisch omgaan met beleidsambities en het verminderen van beleid en bureaucratie.
- Zélf de instroom sturen en kwaliteit boven kwantiteit plaatsen.
PIETERS PAMFLET
Pieters’ Pamflet is de dagelijkse reflectie van Pieter Pottenkijker op de grote én kleine bewegingen in onze samenleving. Met scherpe pen, heldere blik en een gezonde dosis ironie fileert hij de actualiteit – van Haagse schijnbewegingen tot alledaagse dwaasheden in de wijk. Geen onderwerp is te groot, geen detail te klein. In Pieters’ Pamflet lees je geen neutrale duiding, maar betrokken observaties die prikkelen, confronteren en soms troosten. Voor wie niet alleen wil weten wat er gebeurt, maar vooral wil begrijpen waarom het ertoe doet.
[i] “Juridische vragen in het sociaal domein 3” is een bundel die juridische vraagstukken uit de praktijk van het sociaal domein behandelt. Het boek, uitgegeven door Boom juridisch, is bedoeld voor professionals die werkzaam zijn in dit veld. Het boek bevat bijdragen van advocaten, adviseurs en wetenschappers, en behandelt onderwerpen als sociale grondrechten, privacy, maatwerk en het vergisrecht
