Waar is de radio gebleven?

Pieters’ Daglicht over heimwee naar echte radio

Pieters’ Daglicht over Denkdingen

Pieter heeft heimwee.

Niet naar Frankrijk. Niet naar de bergen. Niet eens naar zijn jeugd, hoewel daar tegenwoordig ook steeds meer dingen vandaan komen die hij zich met opmerkelijk gemak herinnert.

Nee. Pieter heeft heimwee naar de radio. En dan vooral naar de radio van de vooravond. Dat was nog eens radio.

Je zette om zes uur de radio aan en wist: daar is-ie weer. Een stem die inmiddels bijna tot de familie behoorde. Geen presentator die toevallig een microfoon voor zijn neus kreeg, maar iemand die wist waar hij mee bezig was. Iemand met een eigen geluid, een eigen humor, een eigen timing en, niet onbelangrijk, een eigen mening over muziek.

Pieter denkt dan aan Joost den Draaijer.

Joost mag het weten. Nou, dat mocht hij ook. En als Joost het niet wist, dan wist hij in ieder geval waar hij het moest zoeken. Bij Radio Veronica maakte Willem van Kooten, alias Joost den Draaijer, radio die naar Amerika rook. Hitlijsten, popmuziek, tempo en vooral het gevoel dat er iets gebeurde.

De radio was toen nog een soort toverdoos. Je wist niet precies wat erin zat, maar als je eraan draaide, kwam er iets uit. En soms was dat precies wat je hoopte.

Later kwam Joost mag niet eten. Ook zo’n prachtige titel. Het programma zat dagelijks tussen zes en zeven uur op Hilversum 3. Een vast uur. Een vaste stem. Een vast moment.

Daar zit voor Pieter misschien wel de grootste magie. Je hoefde niet te weten wat er op de radio kwam. Je wist gewoon dát er iets kwam. Dat klinkt tegenwoordig bijna revolutionair.

Tegenwoordig kun je op ieder gewenst moment naar vrijwel alles luisteren. Je kunt muziek uit 1967 om drie uur ’s nachts draaien, een podcast over de val van het Romeinse Rijk beluisteren tijdens het tandenpoetsen en vervolgens nog even een cursus Zweeds volgen terwijl je de vaatwasser uitruimt.

Alles kan. En juist daardoor is niets meer vanzelfsprekend.

Toen kwam Frits Spits. Op 29 mei 1978 begon De Avondspits. En daar had Pieter een afspraak mee. Elke dag opnieuw.

Frits Spits maakte van dat uurtje geen simpele verzameling platen. Hij maakte er een wereldje van. Muziek, taal, grapjes, rubrieken, luisteraars, verrassingen en natuurlijk de poplimerick.

De avond begon ermee. Je zat te eten en luisterde. Je deed de afwas en luisterde. Je reed naar huis en luisterde. Je maakte huiswerk en luisterde. En als je toevallig ergens anders was, had je het gevoel dat je iets miste.

Dat is wat Pieter mist. Niet alleen Joost. Niet alleen Frits. Hij mist de radio als gezelschap. De radio die wist dat het zes uur was. De radio die niet tegen je zei: “Wat wil je horen?”, maar gewoon begon.

Dat was ook een vorm van vertrouwen.

De programmamaker zei eigenlijk: Kom maar. Ik heb iets voor je. En soms was dat geweldig. Soms was het verschrikkelijk.

En juist dát was leuk. Want je moest het ermee doen. Je kon niet na twaalf seconden zeggen: “Nee, volgende.” Je moest luisteren. En daardoor ontdekte je soms muziek waarvan je aanvankelijk dacht: Wat is dit voor ellende? Om het vervolgens drie dagen later zelf te neuriën.

Dat is misschien wel het verschil tussen radio toen en radio nu. Toen werd je verrast. Nu word je bediend. En Pieter vraagt zich af: waar is de nieuwe Joost den Draaijer? Waar is de nieuwe Frits Spits?

Niet iemand die hun kunstje nadoet. Nee. Iemand die opnieuw begrijpt dat radio meer is dan plaatjes tussen reclames. Iemand die een stem heeft waarvan je denkt: O ja, daar is-ie weer. Iemand die niet alleen muziek draait, maar een uur maakt. Een uur waar je bij wilt zijn.

Misschien is dat ouderwets. Pieter is tenslotte ook niet meer helemaal van gisteren. Maar ouderwets is niet automatisch achterhaald. Een goede stoel blijft een goede stoel. Een goed gesprek blijft een goed gesprek. En echte radio blijft echte radio.

Dus Pieter zet vanavond gewoon weer de radio aan. Hij wacht. Misschien komt er ineens een stem uit de luidspreker.

Een nieuwe Joost. Een nieuwe Frits. En anders hoort hij gewoon weer een plaatje. Ook goed.

Maar diep vanbinnen blijft Pieter hopen op dat ene moment waarop iemand zegt: “Goedenavond luisteraars. Fijn dat je er bent.”

En Pieter denkt: Ja. Daar ben ik.

Waar was je nou?

Geef een reactie