Het grote Liedjes‑Loze Liedjesfestijn  

Pieters’ Daglicht over Denkdingen

Ergens halverwege mei begint het altijd te kriebelen.  

De zon blijft net iets langer hangen, de barbecuegeur dringt door kieren en roosters, en op tv barst dan het jaarlijkse spektakel los dat we nog steeds hardnekkig “Eurovisie Songfestival” noemen.  

Pieter – die zich al jaren heeft voorgenomen “nu écht niet meer te kijken” – betrapt zichzelf steevast rond de tweede halve finale met de afstandsbediening in de hand.  

Zogenaamd “pure sociologische interesse”.  Voor hij het weet zit hij weer drie uur naar zweet, glitter en confetti te kijken.  

Haat‑liefde in HD.  

Liedjesfestival of drie‑minuten‑theater?  

Vroeger, zo mijmert Pieter graag, was het een liedjes festival.  

Liedjes met strofe, refrein en soms zelfs een brug die je later onder de douche terugvond. Je kon meeneuriën, meefoezelen, en als je pech had, zat zo’n oorwurm dagen vast.  

Tegenwoordig lijkt het eerder een theaterfestival met scènes van drie minuten. De liedjes zijn decor geworden voor rookmachines, windmachines, dansers in zilveren bodysuits en LED‑vloeren die meer emotie moeten oproepen dan de tekst zelf. De gemiddelde act lijkt op een TikTok‑video die is ontploft: veel beweging, veel kleur, en daarna vraag je je af wat je nu eigenlijk hebt gezien.  

Letterlijk veel geschreeuw, weinig melodie. Als er al iemand zacht begint, weet je dat er na 46 seconden een dramatische modulatie komt waarbij de zanger of zangeres het hoogste C’tje probeert te raken, geholpen door tien kilo galm en twaalf achtergrondzangers net buiten beeld. De jury noemt het dan “powerful” en “stunning”, terwijl Pieter denkt: “Vriend, je keel doet pijn, dat zie ik vanaf de bank.”  

En toch. Toch kijkt hij. Want ergens tussen de schreeuwpartijen zit elk jaar weer één zo’n klein liedje.  Een zanger of zangeres die vrijwel stil staat, de camera in kijkt en gewoon zingt.  Zonder vuurwerk, zonder nep‑maan op het scherm.  Dan gaat Pieters kritische blik even uit en denkt hij: “O ja. Dáárom was dit ooit een liedjesfestival.”  

Het jaar van niet‑meedoen  

Dit jaar is anders. Dit jaar blijft Nederland thuis.  

Pieter leest het nieuwsbericht, fronst, en voelt tot zijn eigen verbazing vooral… opluchting.  Niet omdat hij vindt dat we voortaan het hele circus moeten boycotten, maar omdat er eindelijk ergens een grens wordt getrokken.  

Niet tegen Israël als land, niet tegen mensen, zéker niet tegen Joden. Maar wél tegen de daden van een regering die oorlog voert, die levens vernietigt, die woorden als “veiligheid” en “zelfverdediging” gebruikt terwijl er onvoorstelbaar veel onschuldige slachtoffers vallen. Een regering die ondertussen ook nog vrolijk de pers aan banden legt.  

Dat wringt. En het wringt dubbel als je daarna gezellig in een glitterpak op een podium mag staan om “vrede en verbinding” te zingen.  

Pieter denkt aan die slogan die elk jaar weer wordt opgedreund: “United by Music.”  Prachtig hoor, maar united waarmee precies, als we ondertussen niet durven zeggen dat sommige dingen moreel niet kloppen? Je kunt niet roepen dat muziek boven de politiek staat, terwijl je zelf een politiek statement bent door wie je wél en níet toelaat, hoe je verslag doet en welke grenzen je hanteert.  

Een statement in plaats van een schouderophalen  

Dat Nederland dit jaar afziet van deelname, krijgt van Pieter een instemmend knikje. Niet omdat het songfestival opeens dé plek is om je volledige buitenlandbeleid te voeren, maar omdat het alternatief vooral bestaat uit wegkijken, relativeren en “het is toch maar een liedjeswedstrijd”.  

Maar “het is toch maar” is precies hoe dingen langzaam verschuiven. “Het is toch maar een liedje.” “Het is toch maar een sportwedstrijd.” “Het is toch maar een handelsrelatie.”  

Voor je het weet zijn we gewend geraakt aan onrecht dat op de achtergrond doorgaat, terwijl wij genoegen nemen met drie minuutjes spektakel.  

Nee, het songfestival stoppen verandert geen oorlog. Geen bom blijft liggen omdat Nederland besluit de rookmachines dit jaar uit te laten. Maar niet meedoen is wél een helder signaal: onder deze omstandigheden doen wij niet alsof het business as usual is. En dat is meer dan niets. Het is een moreel voetje tussen de deur. Eén subtiele “ho” in een wereld die meestal “ach ja” zegt.  

Haat, liefde en verantwoordelijk kijken  

Pieter zal dit jaar dus met gemengde gevoelens langs de kanalen zappen. Hij kent zichzelf: waarschijnlijk belandt hij alsnog af en toe bij een optreden. Dan mompelt hij wat over valse noten, dramaturgie en “vroeger was alles beter” – allemaal onderdeel van het melancholische ritueel.  

Maar op de achtergrond voelt hij iets anders: een soort dankbaarheid dat er ten minste ergens nog iemand de ongemakkelijke vraag durft te stellen: “Willen we dit zó wel?”  

Haat‑liefde dus. Haat voor de oppervlakkigheid, de schreeuwerige acts, de marketing‑machine die elk jaar groter wordt. Liefde voor muziek die er soms tóch nog tussendoor breekt, voor het idee van landen die elkaar via cultuur opzoeken, voor dat ene onverwachte liedje dat je raakt.  

En nu komt daar een nieuwe laag bij: verantwoordelijkheid.  

De erkenning dat je als land, als omroep, als kijker óók onderdeel bent van het verhaal dat je op dat podium vertelt.  

Niet genoeg, maar wel nodig  

Pieter is de eerste om toe te geven: “Het songfestival boycotten is niet genoeg.” Er zijn stevige diplomatieke gesprekken nodig. Politieke keuzes. Humanitaire hulp. Druk op regeringen die mensenrechten schenden.  

Maar ergens moeten we ook beginnen met de symbolen die we wél in de hand hebben. Wie zetten we op een podium?  Welke vlaggen hangen we uit? Welke verhalen laten we ongemoeid omdat het nu even “gezellig” moet zijn op zaterdagavond?  

Dus ja, het songfestival is maar een show. Maar shows vertellen verhalen, vormen opinies, normaliseren wat we zien.  

En juist daarom is het waardevol dat Nederland dit jaar zegt:  

“Niet zo. Niet nu.”  

Pieter schenkt zichzelf een glas in, staart naar de tv‑gids en besluit: Dit jaar geen Nederlandse vlag op het scoreboard.  

Wel een klein beetje hoop dat we ondertussen elders – buiten de glitter, buiten de LED‑vloer – serieuzer werk maken van vrede en rechtvaardigheid.  

En volgend jaar?  Waarschijnlijk zit hij dan gewoon weer met de afstandsbediening in de hand, klaar om zich te ergeren aan schreeuwerige acts… en heimelijk te hopen op dat ene kleine liedje dat zachtjes tegen de wereld zegt:  “Het kan anders.”  

Geef een reactie